Te nette spagaten en enge poppetjes in dans over oorlog
RECENSIE, Annette Embrechts
gepubliceerd op 12 augustus 2008
Het is vooral omdat ze met zo velen zijn dat ze schrik aanjagen. De poppetjes hebben menselijke vormen, maar geen gezicht. En massa’s mensen zonder gezicht, ogen al snel als anonieme slachtoffers. Als groepen op de vlucht, een bevolking onder vuur. Beeldend kunstenares Guusje Kaayk ontwierp huidkleurige figuren in allerlei houdingen: slingerend aan een touw of krioelend op een hoop. Coen Kaayk voerde ze uit in fascinerend, bijna perkamentachtig materiaal (glasvezel met lijm).
Samen met de Bredase dansgroep De Stilte maakte Kaayk voor Theaterfestival Boulevard de locatievoorstelling ReAnimatie. De creaties duiken en masse op in hoeken en gaten van het middeleeuwse Kruithuis. Als tastbaar beeld of als dansende animatie op een muur, een huid of een lap. Acht dansers van De Stilte gaan de interactie aan met de beeldende én monumentale omgeving. Ze dragen vleeskleurige pakjes en sluipen soms net zo anoniem als de poppetjes de houten trappen af of slingeren aan de hanenbalken. Jack Timmermans, die normaal voor jeugd choreografeert, heeft zich in deze choreografie voor volwassenen dienstbaar opgesteld. Soms te dienstbaar: dan strekken armen en benen te keurig en valt een nette spagaat uit de toon. Soms klopt zijn werk wel met de harde omgeving, bijvoorbeeld in een gevechtssolo voor een Aziatische danseres.
Over de eeuwige cyclus van oorlog en vrede gaat ReAnimatie. De zachte motoriek zou voor rustige perioden kunnen staan, het onrustige gedraai voor sluimerend geweld. Echt tot uitbarsting komt de choreografie niet. De beeldende kunst wel: aan het slot barsten de vellen van de poppen angstaanjagend open. Toch toont De Stilte wel lef om met een indrukwekkende omgeving en dito kunst het dansante gesprek aan te gaan.
Theaterfestival Boulevard: ReAnimatie door De Stilte en Guusje Kaayk. 8 aug., Het Kruithuis, Den Bosch. Aldaar t/m 15 aug.
Volkskrant - 12 augustus 2008 - Fotografie: Hans Gerritsen
Geslaagd zijsprongetje kan nog beter
Bron: www.8Weekly.nl - http://www.8weekly.nl/index.php?art=6593
ReAnimatie - De Stilte/Guusje Kaayk
Kruithuis, Den Bosch ● 9 augustus 2008
Foto: René den Engelsman
Sinds hij jeugddansgezelschap De Stilte leidt, heeft hij zich niet of nauwelijks beziggehouden met choreografieën voor volwassenen. De tekeningen en beelden van kunstenares Guusje Kaayk inspireerden hem tot een uitstapje in die richting. Een geslaagd zijsprongetje, waarvan die er best vaker een mag maken.
Animaties en theater, een vaak gebruikte maar niet altijd erg geslaagde combinatie. Blijkbaar scheelt het als de bewuste kunstenaar al jaren dansliefhebber is en de bewegingen van dansers in kaart heeft gebracht. Guusje Kaayk snapt dans, dat zie je aan elk beeld, aan elke geanimeerde beweging in deze indrukwekkende dansvoorstelling gemaakt in én voor het Bossche Kruithuis. Ze heeft zichtbaar het genoegen uitgebuit dit keer niet de beweging vast te leggen, maar mede te bepalen.
Foto: René den Engelsman
Op de binnenplaats een voorproefje: een enorme Venus, de moedergodin, van een kunstharsachtig materiaal die aan alle kanten wordt beklommen door haar nakomelingen. Eenmaal binnen in het Kruithuis mogen we zonder schoenen de wenteltrap op; we zouden de dansvloeren kunnen beschadigen. Nog even naar buiten kijken door het raampje, want zoals de goede observator al heeft gezien, zijn alle ramen en luikjes afgeplakt met zwart plastic. Timmermans en zijn dansers willen ons desoriënteren; niet zo moeilijk in dit Kruithuis met z'n kruipdoor sluipdoor, maar wel als je je nog kunt verhouden tot de wereld buiten. De groep is vandaag overigens iets te groot om van een vloeiende routing en volledige desoriëntatie te kunnen spreken, maar dat is niet onoplosbaar.
We gaan van kamer naar kamer en soms een stapje terug, te beginnen bij een ruimte waarop Guusje Kaayk vrijwel alleen haar stempel heeft gedrukt: een animatie van mensvormen en een handvol mensbeelden die in diverse houdingen aan touwen hangen. In de volgende kamers confronteren kunstenaar en choreograaf ons met voornamelijk associatieve beelden, hoekige bewegingen en behoorlijk verontrustende muziek. Ze leggen niets op, maar suggereren de voortdurende cyclus van het afdalen tot oorlog en het opklimmen tot vrede. Abstract, maar dat past prima bij dit allesomvattende onderwerp waarin individuen verworden tot een massa kronkelende lijven - en soms gelukkig ook weer andersom. Dat laatste gebeurt vooral in de slotscène, waarin we terugkeren naar de eerste kamer. Hingen er eerst beelden van mensen, nu zijn het de dansers die we onderweg hebben leren kennen - een heel ander, menselijker, gevoel.
De ruimte van het Kruithuis, ooit bevatter van explosief oorlogsmateriaal, is goed ingezet door Jack Timmermans en zijn dansers. De hoeken en gaten, de steunbalken, de ramen en deuren; ze werken allemaal prima mee. Ook omdat het publiek er op soms bijzondere manieren in wordt geplaatst, zoals liggend in een lichaamsomtrek van ‘krijt', met de animaties voor en de dansers boven zich. Maar ondanks de goede poging word je als toeschouwer nergens echt helemaal deelgenoot van wat er gebeurt, voel je - misschien op een klein stukje na, waar een danser(es) heel dichtbij komt - nergens echt omringd door oorlog, door vrede, door angst, door hoop. Misschien aanleiding voor een remake volgend jaar, bijvoorbeeld in samenwerking met Boukje Schweigmann, een theatermaakster die eerder een voorstelling maakte voor het Kruithuis en als geen ander weet hoe je ‘ervaring' in een (locatie)voorstelling moet bouwen. (Moon Saris)
Monumentale muren vol met prachtige beelden
door Theo van de Zande. maandag 11 augustus 2008
Fotografie: Hans Gerristen
Dat zijn ook meteen de momenten waarop de plannen voor dit gezamenlijke project van Kaayk en dansgezelschap De Stilte precies op hun plek vallen.
Kaayk tekende en schilderde duizenden beelden van de dansers van De Stilte in verschillende choreografieën van artistiek leider Jack Timmermans.
Met dat omvangrijke beeldmateriaal maakte ze animatiefilms waarbij de bewegingspatronen niet langer beperkt worden door de puur fysieke grenzen waar het menselijk lijf, ook dat van dansers, nu eenmaal mee te maken heeft.
Die films waren voor Timmermans op zijn beurt weer uitgangspunt om zijn choreografieën aan te passen.
Dat leek op voorhand een spannende mix te worden te meer omdat Kaayk en Timmermans het Bossche Kruithuis als locatie hadden gekozen. Een pand dat niet alleen als sfeervol decor dient maar volwaardig in het project is opgenomen omdat de thema's waarop wordt gedanst, verwijzen naar de verschillende fases tussen oorlog en vrede. Op de klanken van de composities van Lennert Busch moeten zo onrust, angst en geweld van de muren van het Kruithuis afdruipen.
De afgelopen weken werden die verschillende elementen in elkaar geschoven tot de ervaringstheater-voorstelling die nu te zien is.
En dan blijkt , zoals tijdens de uitvoering van zaterdagavond, dat het allemaal maar ten dele geslaagd is.
Als publiek maak je een route langs de verschillende ruimten van de eerste verdieping van het Kruithuis. Bij de ene zaal krijg je een kussentje uitgereikt, maar onduidelijk blijft dat het de bedoeling is om languit te gaan liggen. In de volgende ruimte krijgen we een kratje mee, maar wie eenmaal plaatsneemt, kan in een flink aantal gevallen het speelvlak niet meer zien. Het leidt onbedoeld tot onrustig gedoe en dat is vooral lastig als je uit bent op de beleving van je bezoekers. De voorstelling is in zijn geheel ook nog te weinig coherent waardoor de impact van de prachtige beelden en goede vondsten jammer genoeg regelmatig afgezwakt wordt. Hoezeer de acht dansers van De Stilte ook hun best doen, het wil allemaal nog niet genoeg beklijven.
ReAnimatie blijft daarmee een interessant experiment van beeld en dans, maar heeft nog niet het gehoopte resultaat opgeleverd.
Ingrid van Frankenhuyzen - NRC Handelsblad - 12 augustus 2008
Fotografie: Hans Gerritsen