Einstein en Newton inspireerden choreograaf Jack Gallagher tot het ballet 'Zoom'. De Stilte voerde het gisteren voor het eerst uit. foto Hans Gerritsen
BREDA - Eindelijk heeft West-Brabant een dansgezelschap dat de goedkeuring van het Rijk kan wegdragen, een goedkeuring die naar alle waarschijnlijkheid onderstreept zal worden met opname in het Kunstenplan.
Het betreft de Bredase jeugddansgroep De Stilte, het gezelschap van Jack Timmermans. Timmermans knokte jarenlang voor erkenning voor de prestaties die hij als artistiek directeur annex choreograaf en zijn dansers op podia in het hele land leverden. Gistermiddag leek daarom in de Bredase schouwburgzaal zelf de zon te schijnen, toen daar twee nieuwe dansstukken voor een publiek van ongeveer 3 tot 63 jaar ten doop werden gehouden. Ditmaal gaf Timmermans anderen de gelegenheid om hun talenten op het gebied van choreografie te etaleren. Jack Gallagher, oud-danser van de gerespecteerde Dansgroep Krisztina de Chatêl, is verantwoordelijk voor Zoom en het duo Gertien Bergstra en Femke Somerwil, voorheen dansers van De Stilte, hebben Glad IJS gemaakt.Meestal presenteert De Stilte slechts één stuk tegelijk, om de eenvoudige reden dat het al moeilijk genoeg is om een jeugdig publiek zo'n drie kwartier lang te boeien. Twee stukken achter elkaar is te veel gevraagd; daarom werd een een 'speelpauze' ingelast met een paar ludieke opdrachten voor de kinderen. Zo komt dans een stuk dichterbij.
Op Glad IJS is, na een wat zoekend begin, zeker geslaagd te noemen. Drie 'ijswezens' komen in aanraking met een mens van vlees en bloed. Dat stuit op verwarring en eindigt in verbroedering. De verschillen zijn mooi verwerkt in de danstaal. Die van het trio verloopt mechanisch, alsof het opgedraaide poppen zijn. Hun folkloristische tegenpool uit zich in een vlugge mix van bewegingen die verwijzen naar allerlei cultuuruitingen uit allerlei windstreken, van jazz- tot Indiase dans. Heel aanstekelijk, vindt ook het ijstrio dat aan het eind helemaal loskomt.
Moeilijker zit Zoom in elkaar. Begeleid door effectieve lichttechniek en videobeelden waarin het heelal en de aarde nu eens groot en dan weer klein worden getoond, hebben vier dansers het druk met ballen (atomen) – van verschillende omvang en kleur. Ze zijn eerst gestoken in zwarte zonnebrillen en witte pakken die alles behalve hun ogen en mond bedekken. Sfeer en kleur veranderen meerdere keren. Zoom eindigt met een lekke bal. Kinderen zullen daarbij niet gauw de associatie hebben met een in nood verkerende planeet aarde. Dat hoeft ook helemaal niet. Dans moet voor zich spreken. Dat doet Zoom
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ontdekkingsreis voor waaromvragertjes
De Stilte - ZOOM & Glad IJs
‘Het lijkt op schieten over de hoofden heen, maar ZOOM bewijst het tegendeel", zegt dansgroep De Stilte zelf over haar nieuwste voorstelling, die natuurkunde als onderwerp heeft. Nu is het abstractievermogen van de kleintjes vaak veel groter dan veel volwassenen denken, maar voor kleuters die een beeld van de aarde of de planeten nog niet eens herkennen (vrij normaal voor een kind van die leeftijd) blijft het toch echt steken in een spelletje met ballen - een leuk spelletje, dat wel.
En er mankeert nog wat aan dit werk van gastchoreograaf Jack Gallagher. Want de veelal grafische animaties vol wis- en natuurkundige figuren op de achterwand zijn op punten beslist mooi om te zien, maar ze houden vrijwel nergens een spannend of invoelbaar verband met wat zich op de vloer afspeelt. Ze leiden eerder af dan dat ze iets toevoegen. Ook omdat er op de vloer - met dans én projecties - simpelweg te veel gebeurt om ook nog naar het scherm te kunnen kijken; zelfs voor een lenig geestje vanaf vier jaar. Laten we het zo zeggen: met deze mix van dans en videoprojecties steekt De Stilte de Nederlandse godfather van geanimeerde dansvoorstellingen, David Middendorp, niet bepaald naar de kroon.
Maar dat betekent niet dat Gallagher, die gewend is te werken voor volwassenen, compleet heeft misgeschoten. Want de basis van de voorstelling, met vier dierlijke danseressen die een wereld vol ballen ontdekken, zorgt voor kleuters op puntjes van stoelen. Ze zijn geboeid door de soms ongecoördineerde drukte, door de volheid van de vloer, door de kleurige vormpjes van de projecties. En waarschijnlijk herkennen ze in de soms schattig klungelige bewegingstaal tussen de klassieke dansbewegingen door hun eigen leven, hun eigen ontdekkingstocht van de dingen om zich heen.
Zo vergaat het namelijk de vier. Ze beginnen als een soort grote, witte hagedissen, zitten vast aan een enorme witte bal. Ze rollen erover, aaien hem, vinden uit dat hij kan stuiteren. Ze doen een Indonesisch aandoend dansje met op Newtons appel gelijkende giga-stressballen. Langzaam gaan hun zonnebrillen en kapjes af en worden ze menselijker. Waarna ze de mogelijkheden van de ballen verder ontdekken, uitbuiten en - zoals bij de mens te doen gebruikelijk - misbruiken voor een spelletje pesten. Worden Newton en Einstein als inspiratiebronnen genoemd, we kunnen dat lijstje makkelijk aanvullen met nog wat grote namen uit de wetenschap.Wat dat betreft sluit ZOOM goed aan bij Glad IJs, waarin niet het ontdekken van dingen, maar het ontdekken van andere mensen centraal staat. Drie in natuurtinten gekleurde wezentjes vormen bijna één entiteit, zo close zijn ze met elkaar. Ze dollen en spelen zoals jonge diertjes en kleine kindjes dat doen. Plotseling doemt een vierde op, als een Livingstone in Afrika, als een Roald Amundsen op de Zuidpool. Iemand die met haar felgekleurde kleding erg opvalt in deze lichte wereld waarin tot voor kort niets anders bestaat dan de drie wezentjes en drie lampen omringd door plafondhoge touwen. Of de toeschouwertjes de volle betekenis van deze voorstelling meekrijgen, is de vraag. Maar het korte werk van Gertien Bergstra en Femke Somerwil laat op een heel prettige, rustige, sfeervolle manier zien hoe een groepje omgaat met een nieuweling, die eerst afweert, dan besnuffelt, dan beconcurreert en vervolgens binnenlaat.
Het thema 'de ontdekking' is in het jeugdtheater populair. Niet voor niets, want het sluit aan bij de fase waarin de doelgroep zich bevindt. Als choreografie komt het misschien een tikkeltje tekort, maar voor kindjes in de waarom-leeftijd is ZOOM & Glad IJs een mooi begin van een enorme berg vragen die papa, oma of de juf mogen beantwoorden.