nieuws

Vrijheid en vrijblijvendheid.

In een samenleving die beheerst wordt door een tevreden middenklasse en een meer dan tevreden elite bestaat het gevaar dat andermans problemen als niet ter zake doende worden ervaren. Wie slaapt wil niet gewekt worden.

Vrijheid is voor de bemiddelde, gemiddelde burger een verworven recht en bron van vrede. We willen graag vrijheid exporteren, gelijkgezinden steunen en nieuwe markten aanboren. Dat vrijheid in een oceaan of in een woestijn dodelijk is, dat we daarin verdrinken of verdrogen beseffen we als een ware Epimetheus pas achteraf. Niettemin volharden we in het openen van de doos van Pandora en bevrijden we gelijktijdig roofdieren en prooien in Afghanistan, Libië, Syrië. En laten we Jemen aan Saudi-Arabië over.

Wie over empathisch vermogen beschikt en zich in de problematiek van de asielzoeker verdiept, komt met zichzelf in conflict. Het is al vaker gedebiteerd, maar wat wij tolerantie noemen is voornamelijk onverschilligheid, onnozelheid, onwetendheid. Om te beginnen kunnen we onszelf de vraag stellen:  wat doe ik als ik me in zo’n situatie bevind? Wat doe ik met een lege maag, geen perspectief, geen vooruitzicht?

De ironie wil dat wij onze eigen vrijheid gegarandeerd zien door ons af te sluiten van de landen om ons heen. Als ‘vrije’ Europeaan heb ik prikkeldraad mogen aanschouwen tussen Kroatië en Slovenië. Zonder ophef, zonder publiciteit.

Als wij in dit land op 5 mei de vrijheid vieren, kunnen we ons zeker de vraag stellen over wiens vrijheid we het hebben.  

Er zijn vele werkelijkheden die het wereldbeeld kleuren. Er is een stroming die ervan overtuigd is, dat wij moeten boeten omdat Jezus stierf aan het kruis. Een ander deel beschouwt ieder individu persoonlijk schuldig aan de onrechtvaardigheid van de wereld. Met de toegenomen welvaart vindt het gros in de blanke wereld zijn heil in de stelling dat de mens vrij is in zijn keuzes, dat de overheid faciliteert en dat daarmee de kous af is. ‘Wat hebben wij het toch goed, pa.’

In combinatie met vrijblijvendheid is vrijheid het speelterrein van de lulhannes die naast het veldje van zijn voetballende zoon staat te wauwelen over uitgaan, auto’s en huizen. Waar hebben we die vrijblijvendheid aan te danken?                                                                                                                      

Leidt langdurige vrijheid tot lethargie? Of  vloeit vrijblijvendheid voort uit schaalvergroting? Is vrijblijvendheid het resultaat van een schoolsysteem waarin groepsdwang en aanname op gezag vanzelfsprekender is dan het maken van een eigen keuze? Om de grootschaligheid te beheersen worden controleerbare sjablonen gehanteerd en bijzondere zangvogels vervangen door zwijgende slachtoffers die vooral afvinken. Iedereen, zowel leerkracht als leerling, doet zijn best, God weet waarom.                                                                                                       

Komt vrijblijvendheid voort uit een gesegregeerde samenleving waarin solidariteit niet meer is dan gedeeld eigenbelang? Zonder hekwerk zijn wijken gescheiden bolwerken geworden. Danken we vrijblijvendheid aan fusies die niet op inhoudelijke gronden worden gerealiseerd? Er wordt nog maar weinig onderzocht of kritisch tegen het licht gehouden in de officiële media. Journalistiek voor de massa is praatjes bij plaatjes zetten onder het mom dat het volk het anders niet begrijpt. Multinationals doen aan zelfonderzoek en zijn zich niet bewust van hun blinde vlekken. Wat zo vanzelfsprekend is in het theater, dat degene die op het podium staat een oog van buiten nodig heeft, is in het bedrijfsleven exceptioneel als het morele vraagstukken betreft.

De tijd lijkt negentig jaar na dato rijp voor de Driestuiversopera van Bertold Brecht: ‘Nur wer in Wohlstand lebt, lebt angenehm..’

‘Wat hebben we het toch goed, pa.’                                                                   Ik herinner me het moment waarop mijn moeder dit opgelucht vaststelde, eind jaren tachtig. Het ontlokte mijn vader de uitspraak: ‘ Zij, die het beter hebben dan wij, hebben het ook niet slecht.’

Wat introspectie kan geen kwaad.

Jack Timmermans

 

Namens de Stilte de beste wensen voor 2019.

 

16 jul 2018
1 2 3 4 5 6 7 8 9